تحول سوژگی زنان: مطالعۀ جامعه‌شناختی آثار شاعران زن لرستانی (۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران

10.22059/jsal.2025.393093.666382

چکیده

این پژوهش با استفاده از نظریۀ آلوده‌انگاری ژولیا کریستوا و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمونی، به شناسایی و کاوش معانی و مضامین نهفته در آثار شاعران زن لرستان در بازۀ زمانی ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰ و سیر تحول اشعار آن‌ها پرداخته است. بدین منظور، چهارده مجموعه شعر از هفت شاعر زن لرستانی از طریق نمونه‌گیری هدفمند برای تحلیل و بررسی برگزیده شدند. غالب آثار با رویکرد «من فردی» به محتوای عاشقانه و ناگفته‌های فردی پرداخته‌اند و در آثار برخی از شاعران «من» مستقل، امر نشانه‌ای و سوژگی غایب است. اما در مسیر تکامل ادبی، برخی نویسندگان از دایرۀ فردیت و عشق شخصی فراتر رفته و به‌سوی تفکر انتقادی و نقد ساختارهای اجتماعی-فرهنگی حرکت کرده‌اند. با جهت‌گیری اشعار به‌سمت ارزش‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، شاعران توانسته‌اند از طریق مفهوم‌سازی و آلوده‌انگاری وضعیت موجود، مرزهای سوژگی را توسعه دهند. این امر از طریق زبان شعر و بستر‌سازی مفهومی، به ابزاری برای مقاومت در برابر نظام نمادین مردسالاری و نقد وضعیت جامعه تبدیل شده است. شاعران در این مسیر، در پی پاکسازی ذهن خود از ناپاکی‌ها هستند و می‌کوشند زوال هویت و فروپاشی ارزش‌های انسانی را از خود دور کنند، درحالی‌که در نبردی پیوسته با آلودگی‌های فردی و اجتماعی به سر می‌برند. بنابراین، می‌توان گفت که این تحول در سوژگی زنان، نقش آنان را به‌عنوان کنشگرانی اثرگذار در جامعه تقویت کرده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Transformation of Women's Subjectivity: A Sociological Study of the Works of Female Poets from Lorestan (1980-2020)

نویسندگان [English]

  • Maryam Karami 1
  • Masoud Zamani Moghadam 2
  • Maryam Malekisadeghi 3
1 Department of Sociology, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
3 Islamic Azad University, Khorramabad Branch, Iran
چکیده [English]

This study, using Julia Kristeva's theory of abjection and employing thematic analysis, explores and uncovers the hidden meanings and themes in the works of female poets from Lorestan between 1980 and 2020, examining the evolution of their poetry. To achieve this, fourteen poetry collections by seven Lorestanian female poets were purposefully selected for analysis. Most of the works focus on romantic themes and unspoken personal experiences with an individualistic approach to the "I," and in the works of some poets, an independent self, the semiotic, and subjectivity are absent. However, in the process of literary evolution, some poets have transcended the realm of individuality and personal love, moving toward critical thinking and the critique of socio-cultural structures. With their poems oriented toward political, cultural, and social values, the poets have managed to expand the boundaries of subjectivity by conceptualizing and abjecting the current state. This has turned poetry, through its language and conceptual groundwork, into a tool of resistance against the symbolic patriarchal system and a critique of societal conditions. In this journey, the poets seek to purify their minds from impurities, striving to distance themselves from the decay of identity and the collapse of human values while engaging in a continuous battle against individual and social pollution. Therefore, it can be said that this transformation in women's subjectivity has strengthened their role as influential agents in society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The female poets of Lorestan
  • Julia Kristeva
  • abjection
  • sociology of literature
  • social criticism

مراجع

پنهانی، آفرین (1388). و زمین نام دیگر من است. تهران: روزگار.
پنهانی، آفرین (1394). پاییز در دستکش‌های تو. تهران: هنر رسانه اردیبهشت.
توانا، محمدعلی؛ آذرکمند، فرزاد (1393). «سوبژکتیویته زن و رهایی در اندیشه کریستوا: ایده‌ای برای مشارکت امر نشانه‌ای خلاق در عرصه عمومی امر نمادین». زن در توسعه و سیاست، 12(2): 187-206.
جافری، نسرین (1382). به‌سمت هرگز، به‌سوی هیچ. تهران: دارینوش.
جافری، نسرین (1369). زخم سایه و بید. تهران: شیفته.
جافری، نسرین (1379). نیمی از مرا کشته‌اند. تهران: دارینوش.
جافری، نسرین (1375). رمل هندسی آفتابگردان. تهران: دارینوش.
جافری، نسرین؛ مسعودی، نصرت‌الله (1382). و ما همچنان ترانه خواندیم. خرم‌آباد: افلاک.
جافری، نسرین (2010). خواب اتم. سوئد: ماهود.
خشنوند، راهبه (1398). به زبان درناها. خرم‌آباد: پریسک.
خشنوند، راهبه (1399). زمستان بی‌برف. خرم‌آباد: پریسک.
زرین، رویا (1382). زمین به اوراد عاشقانه محتاج است. تهران: پیام امروز.
سالاری، مهتاب (1393). زنی که سایه‌اش را گم کرد. تهران: کتاب درنا.
کاظمیان، معصومه (1398). دایره از دهان پرنده راه‌راه شنیدنی است. تهران: قلم اعظم.
کاظمیان، معصومه (1392). فشنگ‌های زنگ‌زده. تهران: روزگار.
گلدمن، لوسین (1371). جامعه‌شناسی ادبیات. محمدجعفر پوینده. تهران: چشمه.
معمار، داریوش (1394). مسئلۀ مردم: بررسی زمینه‌های جامعه‌گرایی در شعر امروز ایران. مشهد: بوتیمار.
مک‌آفی، نوئل (1392). ژولیا کریستوا. ترجمۀ مهرداد پارسا. تهران: مرکز.
والی‌زاده مرادی، سهیلا (1399)، بی‌چتر بی‌کفش بی‌کلاه. تهران: سیب سرخ.
ولِک، رنه؛ وارن، آستین (1388). نظریۀ ادبیات. ترجمۀ ضیا موحد و پرویز مهاجر. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
یاحقی، محمدجعفر (1375). شعر پارسی و مردم. مشهد: انتشارات پاژنگ.
Goldmann, L. (1992). Sociology of Literature (M. J. Pouyandeh, Trans.). Tehran: Cheshmeh. (In Persian).
Grosz, Elizabeth. (1990). Jacques Lacan: A Feminist Introduction. Routledge.
Jafari, N. (1990). The Wound of Shadow and the Willow. Tehran: Shifteh. (In Persian).
Jafari, N. (1996). The Geometric Sand of the Sunflower. Tehran: Dārinoš. (In Persian).
Jafari, N. (2000). They Have Killed Half of Me. Tehran: Dārinoš. (In Persian).
Jafari, N. (2003). Toward Never, Toward Nothing. Tehran: Dārinoš. (In Persian).
Jafari, N. (2010). Atomic Sleep. Sweden: Mahood. (In Persian).
Jafari, N., & Masoudi, N. (2003). And Yet We Kept Singing Songs. Khorramabad: Aflak. (In Persian).
Kazemian, M. (2013). Rusty Bullets. Tehran: Rozegar. (In Persian).
Kazemian, M. (2019). The Circle Is Audible from the Mouth of a Striped Bird. Tehran: Qalam-e Azam. (In Persian).
Khoshnood, R. (2019). In the Language of Cranes. Khorramabad: Parisk. (In Persian).
Khoshnood, R. (2020). Snowless Winter. Khorramabad: Parisk. (In Persian).
Kristeva, Julia. (1982). Powers of Horror: An Essay on Abjection. Columbia University Press.
McAfee, N. (2013). Julia Kristeva (M. Parsa, Trans.). Tehran: Markaz. (In Persian).
McAfee, Noëlle. (2003). Julia Kristeva. Routledge.
Memar, D. (2015). The Question of the People: A Study on the Grounds of Social Orientation in Contemporary Iranian Poetry. Mashhad: Bootimar. (In Persian).
Oliver, Kelly. (1993). Reading Kristeva: Unraveling the Double-bind. Indiana University Press.
Panhani, A. (2009). And the Earth Is Another Name for Me. Tehran: Rozegar. (In Persian).
Panhani, A. (2015). Autumn in Your Gloves. Tehran: Honar-e Rasaneh-ye Ordibehesht. (In Persian).
Salari, M. (2014). The Woman Who Lost Her Shadow. Tehran: Ketab-e Dorna. (In Persian).
Tavana, M.-A., & Azarkamand, F. (2014). Female subjectivity and liberation in Kristeva’s thought: An idea for the participation of the creative semiotic in the symbolic public sphere. Women in Development and Politics, 12(2), 187–206. (In Persian).
Valizadeh Moradi, S. (2020). Without Umbrella, Without Shoes, Without Hat. Tehran: Sibe Sorkh. (In Persian).
Wellek, R., & Warren, A. (2009). Theory of Literature (Z. Movahed & P. Mohajer, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi. (In Persian).
Yahaghi, M.-J. (1996). Persian Poetry and the People. Mashhad: Pajang Publications. (In Persian).
Zarrin, R. (2003). The Earth Needs Devotional Chants of Love. Tehran: Payam-e Emrooz. (In Persian).
جامعه شناسی هنر و ادبیات
دوره 17، شماره 2
پاییز و زمستان 1404
خرداد 1405
صفحه 93-110

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار