دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522The Representation of Work and Workers in Iranian Cinema (A Comparative Study of the 1980s and 2010s)بازنمایی کار و کارگر در سینمای ایران (مطالعة تطبیقی دهة 60 و دهة 90 شمسی)72710668010.22059/jsal.2026.393944.666388FAمناعلویکیاکارشناسی ارشد جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایراننوحمنوریاستادیار جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانساراشریعتی مزینانیاستادیار جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20250430This article adopts a sociological approach to examine the representation of labor and workers in Iranian cinema during two distinct periods: the 1980s (1360s SH) and the 2010s (1390s SH). Drawing on the concept of representation in cultural studies, the research goes beyond mere reflection of reality to analyze how meanings around labor, labor relations, and worker subjects are encoded and constructed in cinematic narratives. Using thematic analysis and a purposive sample of key films from each decade, the study identifies recurring narrative, visual, and discursive patterns in the portrayal of workers. Findings indicate that in the 1980s, workers are depicted as justice-seeking, resistant, and agentive subjects; these representations often involve moral dualisms such as worker/employer and oppressive law/revolutionary justice. In contrast, films of the 2010s reveal a shift toward individualism, job precarity, institutional exclusion, criminalization, and hopelessness; workers are no longer portrayed as political agents, but as isolated individuals facing personal hardships. This shift reflects broader structural transformations in labor relations, the neoliberal turn in policymaking, and dominant discourses in Iranian society. The article argues that cinema does not merely reflect social reality, but plays an active role in shaping and legitimizing hegemonic discourses. A comparative analysis of these representations provides deeper insight into the discursive transformations surrounding labor in contemporary Iran and reveals cinema’s role in reproducing the prevailing social order.این مقاله با رویکردی جامعهشناختی به بازنمایی کار و کارگر در سینمای ایران در دو مقطع زمانی دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۹۰ میپردازد. بر پایه مفهوم بازنمایی در مطالعات فرهنگی، پژوهش حاضر به دنبال آن است که فراتر از بازتاب صرف واقعیت، نحوه رمزگذاری و دلالتهای معنایی مرتبط با مفهوم کار، مناسبات کارگری و سوژههای کارگر در سینمای ایران را تحلیل کند. مقاله با روش تحلیل مضمون و انتخاب هدفمند فیلمهای شاخص هر دهه، به استخراج الگوهای روایی، تصویری و گفتمانی در بازنمایی کارگران میپردازد. یافتهها نشان میدهد که در دهه ۱۳۶۰، کارگران در قالب سوژههای عدالتخواه، معترض و کنشگر بازنمایی میشوند؛ بازنماییها غالباً دارای دوگانههای ارزشی کارگر/کارفرما و قانون ظالم/انقلاب عادل هستند. در مقابل، در دهه ۱۳۹۰ شاهد فردگرایی، بیثباتی شغلی، طرد نهادی، جرمانگاری و بیافقی در بازنمایی کارگران هستیم؛ کارگر نه سوژهای سیاسی بلکه فردی منزوی و درگیر مسائل معیشتی بازنمایی میشود. این تغییرات بازتابی از تحولات ساختاری در روابط کار، نولیبرالی شدن سیاستها و تغییر گفتمان حاکم در جامعه است. مقاله نشان میدهد که سینما تنها بازتابنده واقعیت اجتماعی نیست، بلکه نقش فعالی در ساخت و تثبیت گفتمانهای مسلط دارد. تحلیل تطبیقی این بازنماییها، امکان فهم عمیقتری از تحولات گفتمانی پیرامون کار در ایران معاصر را فراهم میسازد و به شناخت نقش سینما در بازتولید نظم اجتماعی کمک میکند.https://jsal.ut.ac.ir/article_106680_93aaefe6fac9a5928ff79816d58ba332.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260614Structural narrative analysis in social sciencesتحلیل ساختاری روایت در علوم اجتماعی295310746810.22059/jsal.2026.386977.666348FAمحمدرضاکلاهیگروه مطالعات اجتماعی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایرانJournal Article20241213Narrative analysis is a method and theory to analyze literary stories, which entered from literature to social sciences after linguistic turn and is used to analyze social and cultural meanings. Narrative analysis has several types and is categorized in different ways. In one of categorizations narrative analysis is divided into four types as: thematic analysis, structural analysis, interactional analysis, and performative analysis. From the perspective of the structural narrative analysis, meaning in the human world is made through arranging the elements in the form of the story. The story form, is a form in which elements move from a initial state to an end. Structural narrative analysis attempt to understand various story forms and to analyze various types of the construction of the meanings through these forms. Theories of structural narrative have been developed through analyzing various texts such as folk tales (at the work of Vladimir Propp), literary stories (at the work of Ingrid Greimas), or real memories (at the work of William Labove). However, models of the structural narrative analysis could be used to any situation. Various texts such as news reports, historical narratives, legal texts, in-depth interviews and so on, could be studied using structural narrative analysis.تحلیل روایت روش و رویکردی در تحلیل داستانهای ادبی است که پس از چرخش زبانی، از ادبیات وارد علوم اجتماعی شده و برای تحلیل معانی فرهنگی به کار میرود. تحلیل روایت انواعی دارد و به شیوههای مختلف دستهبندی شده است. در یکی از دستهبندیها تحلیل روایت به چهار دسته تحلیل مضمونی، تحلیل ساختاری، تحلیل تعاملی و تحلیل نمایشی دستهبندی میشود. از منظر تحلیل ساختاریِ روایت، معنا در جهان انسانی از طریق منظم شدن چیزها در قالب داستانی ساخته میشود. قالب داستانی یعنی قالبی که در آن عناصر، از یک وضعیت اولیه به سمت یک پایان حرکت میکنند. نظریهی ساختاری روایت تلاش میکند انواع قالبهای داستانی را شناسایی و شیوههای مختلف معنایابی عناصر در این قالبها را تحلیل کند. نظریهی ساختاری روایت از تحلیل متنهای مختلف از قبیل داستانهای عامیانه (در کار ولادیمیر پراپ)، داستانهای ادبی (در کار اینگرید گرماس) یا خاطرههای واقعی (در کار ویلیام لباو) بسط یافته است. با این حال میتوان الگوهای تحلیل ساختاری روایت را برای تحلیل هر وضعیتی به کار گرفت. متون مختلف از قبیل گزارشهای خبری، روایتهای تاریخی، متون حقوقی، مصاحبههای عمیق و غیره میتوانند به روش تحلیل روایت مطالعه شوند.https://jsal.ut.ac.ir/article_107468_9ff89266e39833fda396d4b1be63a19d.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522Social codes distinguishing "self" from "other" in Iranian rugsکدهای اجتماعی تمایز«خود» از «دیگری» در فرش ایرانی557210761210.22059/jsal.2025.317817.666352FAطیبهعزتاللهی نژادهنر/پژوهشکده هنر/پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات/تهران/ایرانJournal Article20241228Pierre Bourdieu, a French sociologist and anthropologist, considers differentiation to be the source of meaning and in the sense of difference that a kind of symbolic struggle is formed in different societies over the appropriation of economic and cultural goods in order to increase the power of that society by preserving, reproducing and changing the structure of these cultural goods. One of the most important roles of social codes in the formation process of cultural goods is to distinguish "self" from "others". The carpet is one of the most important cultural goods in the history of Iran with wide variety, and accordingly, the present research seeks to answer the question, what is the most important component influencing the social codes of distinguishing "self" from "other" Iranian carpet? This research is based on the descriptive-analytical method and based on the theories of art anthropology that emphasizes the role of the creator community And Bourdieu's differentiation theory examines the most important influential components in the social codes differentiating themselves from others in Iranian carpets. The findings show that identity is the most important influencing factor in the social codes of showing one's own distinction from others in Iranian carpets. These codes are influenced by the identity arising from the place of creation and consumption of the work, the ethnicity of the creator's society, and individuality. Social codes emerge through the role (symbol), execution method, dimensions, raw materials, and colorپیربوردیو جامعهشناس و انسانشناس فرانسوی، تمایز را موجب معنایابی و به تعبیری تفاوت میداند که در جوامع مختلف بر سر تصاحب کالاهای اقتصادی و فرهنگی نوعی مبارزۀ نمادینی شکل میگیرد تا با حفظ، بازتولید و تغییر در ساختار این کالاهای فرهنگی موجبات ارتقای قدرت آن جامعه فراهم شود. یکی از مهمترین نقش کدهای اجتماعی در روند شکلگیری کالای فرهنگی بیان تمایز «خود» از «دیگری» است، فرش یکی از مهمترین کالاهای فرهنگی تاریخ ایران با تنوع گسترده است و بر همین اساس پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که مهمترین مولفه تاثیرگذار در کدهای اجتماعی تمایز در «خود» از «دیگری»فرش ایرانی چیست؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و براساس نظریات انسانشناسی هنر که تاکید بر نقش جامعۀ خالق اثر دارد و تئوری تمایز بوردیو به واکاوی مهمترین مولفههای تاثیرگذار در کدهای اجتماعی متمایزکننده خود از دیگری در فرشهای ایرانی میپردازد. یافتهها نشان میدهد که هویت مهمترین مولفۀ تاثیرگذار در کدهای اجتماعی نمایش تمایز خود از دیگری در فرش ایرانی است که این کدها تحت تاثیر هویت برآمده از مکان خلق اثر و مصرف آن، قومیت جامعۀ خالق و فردیت است که کدهای اجتماعی از طریق نقش (نماد)، شیوۀ اجرا، ابعاد، مواد اولیه و رنگ به منصۀ ظهور میرسد.https://jsal.ut.ac.ir/article_107612_a9654dc518ad67ead58840ac7635bb10.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522Cinema, Class and Political Unconsciousسینما، طبقه و ناخودآگاهِ سیاسی739210761310.22059/jsal.2025.389638.666359FAتقیآزاد ارمکیجامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهرانجلال الدینرحیمیجامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهرانJournal Article20250209In this research, we have examined the visibility strategies of the concept of "class" within the narrative context and visual-storytelling configuration of cinema in the past decade, interpreting it dialectically in relation to the contemporary historical space-time. For this purpose, the conceptual apparatus of "political unconscious" and "narrative as symbolic action" by Fredric Jameson, as well as the "symptomatic reading" in the Althusserian/ Macherey tradition, have served as guiding frameworks for the analysis. The case study involves selecting three films from three prominent directors of the 1990s: *Leila’s Brothers* (Saeed Roustaee), *No Date, No Signature* (Vahid Jalilvand), and *We Are Forced* (Reza Dormishian). By analyzing the various levels of visibility/invisibility, structures of presence/absence, the said/unsaid, we have revealed the formal narrative contradictions and gaps in the films, thus exposing their political unconscious. Ultimately, we have identified the neoliberal system as the contemporary socio-historical configuration, which, at the level of the political unconscious, positions and arranges class locations in relation to each other, creating a space of ideological conflicts that become visible through contemporary cinema. The expansion of the newly wealthy class and the neoliberal narratives of society, the activism of the middle class as a "victimized subject" with a "guilty conscience," and ultimately the objective and narrative exclusion of the working and lower classes and their "loss of the ability to narrate" themselves, constitute an aspect of the political unconscious of the text. These tensions, contradictions, and silences are sedimented in the internal form of the films.در این پژوهش، شیوههای رویتپذیری مفهوم «طبقه» را در بافت روایی و پیکربندی بصری - داستانی سینمای یک دههی اخیر مورد بررسی قرار دادهایم و آن را در نسبتی دیالکتیکی با فضا – زمان تاریخی معاصر بازخوانی کردهایم. بدین منظور،آپاراتوس مفهومی «ناخودآگاهِ سیاسی» و «روایت به مثابه کنش نمادین» فردریک جیمسون و «خوانش سیمپتوماتیک» در سنت آلتوسری / ماشری، راهنماییگرِ مسیر تحلیل بودهاند. نمونهی مورد مطالعه، انتخاب سه فیلم از سه کارگردان مطرح دههی نود بوده است: «برادران لیلا» (سعید روستایی)، «بدون تاریخ، بدون امضا» (وحید جلیلوند) و «مجبوریم» (رضا دُرمیشیان). با تحلیل سطوح مختلف رویتپذیری/ رویتناپذیری، ساختارهای حضور/غیاب، امر گفته شده/ امر مسکوت، شکافها و تناقضات فُرم رواییِ فیلمها را آشکار کرده و از خلال آن، ناخودآگاهِ سیاسی آنها را افشا کردهایم. دست آخر، سامانهی نئولیبرالیسم را به مثابه شکلبندی اجتماعی – تاریخی معاصر تشخیص دادهایم که در سطح ناخودآگاهِ سیاسی، پیکربندی جایگاهها و آرایش طبقات را در نسبت با یکدیگر قرار میدهد و فضایی از تخاصمات ایدئولوژیک را بوجود میآورد که از خلال سینمای معاصر، رویتپذیر میشوند. قلمروگسترانی طبقهی نوکیسه و روایتهای نئولیبرال از جامعه، کنشگری طبقهی متوسط همچون «سوژهای قربانی» با «وجدان معذب» و در نهایت طرد عینی و روایی طبقات کارگر و فرودست جامعه و «از دست دادن توان روایتپردازیِ خویش»، ساحتی از ناخودآگاهِ سیاسی متن است که به شکل تنشها، شکافها و سکوتهایی در فُرم درونی فیلمها تهنشست شده است.https://jsal.ut.ac.ir/article_107613_1e2876ae100a80cf3434eb40c2a83ec5.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522The Transformation of Women's Subjectivity: A Sociological Study of the Works of Female Poets from Lorestan (1980-2020)تحول سوژگی زنان: مطالعۀ جامعهشناختی آثار شاعران زن لرستانی (۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰)9311010761410.22059/jsal.2025.393093.666382FAمریمکرمیگروه جامعهشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانمسعودزمانی مقدمدانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایرانمریمملکی صادقیدانشگاه آزاد اسلامی، خرمآباد، ایرانJournal Article20250409This study, using Julia Kristeva's theory of abjection and employing thematic analysis, explores and uncovers the hidden meanings and themes in the works of female poets from Lorestan between 1980 and 2020, examining the evolution of their poetry. To achieve this, fourteen poetry collections by seven Lorestanian female poets were purposefully selected for analysis. Most of the works focus on romantic themes and unspoken personal experiences with an individualistic approach to the "I," and in the works of some poets, an independent self, the semiotic, and subjectivity are absent. However, in the process of literary evolution, some poets have transcended the realm of individuality and personal love, moving toward critical thinking and the critique of socio-cultural structures. With their poems oriented toward political, cultural, and social values, the poets have managed to expand the boundaries of subjectivity by conceptualizing and abjecting the current state. This has turned poetry, through its language and conceptual groundwork, into a tool of resistance against the symbolic patriarchal system and a critique of societal conditions. In this journey, the poets seek to purify their minds from impurities, striving to distance themselves from the decay of identity and the collapse of human values while engaging in a continuous battle against individual and social pollution. Therefore, it can be said that this transformation in women's subjectivity has strengthened their role as influential agents in society.این پژوهش با استفاده از نظریۀ آلودهانگاری ژولیا کریستوا و با بهرهگیری از روش تحلیل مضمونی، به شناسایی و کاوش معانی و مضامین نهفته در آثار شاعران زن لرستان در بازۀ زمانی ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۰ و سیر تحول اشعار آنها پرداخته است. بدین منظور، چهارده مجموعه شعر از هفت شاعر زن لرستانی از طریق نمونهگیری هدفمند برای تحلیل و بررسی برگزیده شدند. غالب آثار با رویکرد «من فردی» به محتوای عاشقانه و ناگفتههای فردی پرداختهاند و در آثار برخی از شاعران «من» مستقل، امر نشانهای و سوژگی غایب است. اما در مسیر تکامل ادبی، برخی نویسندگان از دایرۀ فردیت و عشق شخصی فراتر رفته و بهسوی تفکر انتقادی و نقد ساختارهای اجتماعی-فرهنگی حرکت کردهاند. با جهتگیری اشعار بهسمت ارزشهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، شاعران توانستهاند از طریق مفهومسازی و آلودهانگاری وضعیت موجود، مرزهای سوژگی را توسعه دهند. این امر از طریق زبان شعر و بسترسازی مفهومی، به ابزاری برای مقاومت در برابر نظام نمادین مردسالاری و نقد وضعیت جامعه تبدیل شده است. شاعران در این مسیر، در پی پاکسازی ذهن خود از ناپاکیها هستند و میکوشند زوال هویت و فروپاشی ارزشهای انسانی را از خود دور کنند، درحالیکه در نبردی پیوسته با آلودگیهای فردی و اجتماعی به سر میبرند. بنابراین، میتوان گفت که این تحول در سوژگی زنان، نقش آنان را بهعنوان کنشگرانی اثرگذار در جامعه تقویت کرده است.https://jsal.ut.ac.ir/article_107614_3f2d5a2051c4e6eb2a396cbfe1b1696f.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522Reexamining the Urban Middle Class’s Critical Perspective on the Revolution in the 1370s (1991-2001) through an Analysis of Kouli Kenar-e Atashبازخوانی نگاه طبقهی متوسط شهری در دههی هفتاد به انقلاب، از دریچه رمان «کولی کنار آتش»11112610761510.22059/jsal.2026.393784.666387FAحبیبالهفاضلیدانشیار دانشگاه تهران، گروه علوم سیاسیآرمانامیریدانشجوJournal Article20250422This article employs Lucien Goldmann’s genetic structuralism to reexamine Kouli Kenar-e Atash by Moniro Ravanipour, analyzing its structural relationship with the tendencies of Iran’s urban middle class in the 1990s (1370s, Iranian calendar). Through unstable, unreliable narratives and a revolutionary yet chaotic form, the novel critiques the 1979 Revolution’s violence and ideological rigidity, foregrounding a zest for life against politicized narratives. The novel’s anti-authoritarian structure, marked by shifting perspectives and a rejection of grand narratives, establishes a dialectical relationship with the worldview of the urban middle class—a class disillusioned by the revolution’s failure to align with its ideals of freedom and progress. Ravanipour intertwines a critique of patriarchal social traditions and revolutionary approaches against governmental structures with an emphasis on dialogue and the pivotal role of active women, exemplified by the protagonist Aineh. Aineh’s journey from tribal oppression to artistic self-expression reflects the middle class’s broader shift toward reformist ideals. Drawing on Goldmann’s concept of “maximum possible consciousness,” the article illustrates how the novel articulates the collective awareness of a class seeking to redefine its socio-political identity. By highlighting dialogue as an antidote to revolutionary violence and women’s agency as a catalyst for change, Kouli Kenar-e Atash mirrors the rise of civil society discourse and the reform movement in 1990s Iran, influencing subsequent social transformations.این مقاله با بهرهگیری از نظریهی ساختگرایی تکوینی گلدمن، رمان «کولی کنار آتش» نوشتهی منیرو روانیپور را بازخوانی میکند تا نسبت ساختار آن را با گرایشهای طبقهی متوسط شهری در دههی هفتاد تحلیل کند. رمان با روایتهای متزلزل و غیرموثق و فرمی انقلابی اما آشوبناک، به نقد انقلاب ۵۷ و خشونتهای آن میپردازد و در برابر روایتهای سیاستزده و ایدئولوژیک انقلاب، شوق به زندگی را برجسته میکند. ساختار این رمان که در کلیت خود رویکردی اقتدارستیز دارد، رابطهای دیالکتیکی با جهاننگری طبقهی متوسط شهری در دههی هفتاد برقرار میکند. طبقهای که گمان میکرد فرجام انقلاب نسبتی با آرمانها یا مطالباتش ندارد. این مقاله نشان میدهد چگونه روانیپور، نقد سنتهای اجتماعی و رویکرد انقلابی علیه ساختار حکومتی را با تأکید بر گفتوگو و پررنگ کردن نقش زنان کنشگر پیوند میزند. ویژگیهایی که همراستا و در خدمت چرخش گفتمان طبقهی متوسط به سمت جامعهی مدنی و در نهایت جنبش اصلاحات بودند.https://jsal.ut.ac.ir/article_107615_095a65ad384d0ddcd60a4f3015829072.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522Sociological analysis of the character in the story “Al-Hamroush” by Saniya Saleh On the basis of Talkett Parsons' theoryتحلیل جامعه شناختی شخصیت در داستان «حمروش» اثر سنیه صالح بر اساس نظریه تالکت پارسنز12714310761610.22059/jsal.2026.391056.666368FAامیرفرهنگ نیاگروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایرانمحمد علیکاظمی نصرآبادیگروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایرانJournal Article20250224The sociological study of the characters in the story, to some extent, expresses the mental states of the social classes. The society full of poverty and economic problems, affects the writer's pen and is manifested in real or imaginary characters. The Syrian writer Suniya Saleh is no exception to this rule and under the influence of the cultural, social, political and economic conditions of the society, the presence of such conditions is observed in the characters in her stories, including Hamrush. In the story Hamrush, which is about a teenager who has spent his entire life on a farm under the oppression of the master, Saleh symbolically shows the social and cultural crises in the behaviors of other characters and familiarizes the reader with the tyranny and oppression that dominates the society. One of the important points of the writing style of "Hamrush" is the change in the behavior of the characters. A style that exists in his other stories. The present study examines the characters in the story using a descriptive-analytical method based on Talcott Parsons' theory. In this theory, characters are free from any geographical, economic, or historical constraints, and their actions are shaped by voluntary interaction with the social environment, institutional roles, and cultural norms. Some of the results indicate that the characters in the story, including Hamrush, are analyzed with actions that conform to the system of social and cultural roles; in such a way that some characters play the role of adaptation and others play the role of social cohesion. The author has reflected the structure of the social system in the form of characters by using symbols and allusions.بررسی جامعه شناختی شخصیتهای داستان، تا حدی بیانگر حالات روحی اقشار جامعه است. جامعه سرشار از فقر و مشکلات اقتصادی، بر قلم نویسنده اثر میگذارد و در شخصیتهای واقعی یا خیالی تجلی مییابد. سنیه صالح نویسنده سوری از این قاعده مستثنی نیست و تحت تأثیر شرایط فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه، حضور چنین شرایطی در شخصیتهای داستانهای او از جمله حمروش مشاهده میشود. صالح، در داستان حمروش که دربارۀ نوجوانی است که تمام عمر خود را در مزرعه تحت ظلم ارباب گذرانده است، به شکل نمادین بحرانهای اجتماعی و فرهنگی را در رفتارهای دیگر شخصیتها نشان میدهد و خواننده را با استبداد و خفقان حاکم بر جامعه، آشنا میکند. از نکات مهم سبک نویسندگی «حمروش»، تغییر رفتار شخصیتهاست. سبکی که در سایر داستانهای او وجود دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی شخصیتهای داستان بر اساس نظریۀ تالکت پارسنز میپردازد. شخصیتها در این نظریه، فاقد هرگونه جبر جغرافیایی، اقتصادی و تاریخی هستند و کنشگری آنها بر مبنای تعامل ارادی با محیط اجتماعی، نقشهای نهادی و هنجارهای فرهنگی شکل میگیرد. بخشی از نتایج، حاکی از آن است که شخصیتهای داستان، از جمله حمروش، با کنشهایی منطبق بر نظام نقشهای اجتماعی و فرهنگی تحلیل میشوند؛ بهگونهای که برخی شخصیتها کارکرد انطباق و برخی دیگر نقش انسجام اجتماعی را بر عهده دارند. نویسنده با استفاده از نماد و کنایه، ساختار نظام اجتماعی را در قالب شخصیتها بازتاب داده است.https://jsal.ut.ac.ir/article_107616_78ce76bc10fef44f5c26a0fba2189d21.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522Genealogy of commitment: the zero moment of emergence and placement in committed artتبارشناسی تعهد: لحظهی صفر برآمدن و جایابی در هنر متعهد14516510767310.22059/jsal.2025.378888.666323FAزهرارجاییدانشجوی دکترای پژوهش هنر دانشگاه هنر اصفهان. دانشکده پژوهش های عالی هنر و کارآفرینینادرشایگان فرپژوهش هنر، دانشکده کارآفرینی و پژوهش های عالی هنر، دانشگاه هنر اصفهانغلامرضامعروفدانشآموختهی دکترای تخصصی پژوهش هنر. دانشگاه هنر اصفهان. اصفهان. ایرانJournal Article20240703Discourse bases of commitment in Iran date back to 1307 AH to 1337 AH. People-oriented political behavior has played an important role in Iran's political history during this period, and the emergence of an important political factor called the citizen makes the commitment problematic.<br />The main problem of the current article is to write the new art history with a genealogical approach in the plurality of neglected or marginalized but important forces and placing the idea of commitment in art based on real and forgotten events. <br />Therefore, considering that the question of the ontology of artistic commitment and the history of its emergence as a determining cause in the history of Iranian art has received less attention, In this research, concerning the tobacco movement, the necessity of legislation and the institutionalization of art as three neglected events under the prevailing narratives, the relationship between the discourse of commitment and these events and how it penetrates and emerges in the public life of the community and its representatives, and its transmission and influence on art is examined to open a new horizon for understanding the history of new art history. <br />Commitment in this research is not only a pure truth but also a discourse construction that can also be considered from the perspective of historical sociology. The results of the present article indicate that the king's commitment has emerged from the heart of the tobacco movement and the emergence of the speaking subject.<br />The committed role of the citizen subject is the product of creating the necessity of law and legislation, and the social obligation is directed towards art and the artist with the formalization and institutionalization of art in a new meaning, the official movement of art and issuing a government position to the artist.بسترهای گفتمانی برآمدن تعهد در ایران به سالهای 1307 ه. ق (1269 ه. ش) تا 1337 ه. ق (1300ه. ش) برمیگردد. کردار سیاسی مردممدار در این دوران نقش مهمی در روند تاریخ سیاسی ایران داشته و بروز و ظهور عامل سیاسی مهمی به نام شهروند، تعهد را پروبلماتیک میکند. مسئلهی اصلی مقالهی حاضر نوشتن تاریخ هنر جدید با رویکرد تبارشناسی در کثرت نیروهای مغفول یا به حاشیه رانده شده اما پراهمیت و قرار دادن اندیشهی تعهد در هنر بر بستر رویدادهای واقعی و فراموش شده است.<br />بنابراین باتوجه به اینکه پرسش از هستیشناسی تعهد هنری و تاریخ برآمدنش به مثابه یک علت تعیینکننده در تاریخ هنر ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ در این پژوهش با ارجاع به جنبش تنباکو، ضرورت قانونگذاری و نهادینهسازی هنر به مثابه سه رویداد مغفول ذیل روایتهای غالب، نسبت گفتمان تعهد با این رویدادها و چگونگی جایابی آن در عرصهی زندگی عمومی اجتماع و نمایندگان آن و در نهایت نفوذ آن به هنر بررسی میشود تا افقی تازه برای فهم تاریخ هنر جدید بگشاید. تعهد در این پژوهش نه یک حقیقت ناب بلکه برساختهای گفتمانی است که از منظر جامعهشناسی تاریخی نیز قابلتأمل است. نتایج مقالهی حاضر حاکی از آن است که از دل جنبش تنباکو و ظهور سوژهی سخنگو، تعهد پادشاه سربرمیآورد. نقش متعهدانهی سوژهی شهروند محصول ایجاد ضرورت قانون و قانونگذاری است و با رسمیت یافتن و نهادینهسازی هنر در معنای جدید و تحرکات رسمی هنر و صدور منصب حکومتی برای هنرمند، تعهد اجتماعی متوجه هنر و هنرمند میشود.https://jsal.ut.ac.ir/article_107673_4ca18edaea5f1288245fbd75259a4430.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260614Applying Paul Werth's Theory of Sub-worlds in Reading Fictional Texts; A Case Study of the Novel, Turban Thiefکاربست نظریه جهان های زیر شمول پل ورث در خوانش متون داستانی؛ مطالعه موردی: رمان سارق العمامه16718210767410.22059/jsal.2026.393305.666384FAحمیدمتولی زاده نائینیاستادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.حسینالیاسی مفرداستاد یار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان،Journal Article20250414Cognitive sciences have made significant advancements in contemporary times, with pluralism and multiculturalism emerging as achievements of postmodernism. The common ground between cognitive sciences and postmodernism lies in the belief in the existence of multiple worlds rather than a singular one. The "World of Text" theory proposed by Paul Werth (1999) is one of the major approaches in this field. Werth critiques many critical theories, particularly structuralist theories, and suggests the model of worlds of text. He believes that the efficacy of literary critique is realized when it transcends the superficial levels of the world of text and guides the reader to the depths of the mental spaces of the texts. This theory provides a method for exploring various semantic dimensions of the text by focusing on mentalities and their representations. In this theory, "subsumptive worlds" refer to the existence of multiple worlds instead of one, emphasizing the integration of subworlds within the main world to convey cognitive and aesthetic objectives. Paul Werth asserts that literary critique must move beyond the apparent levels of language and delve into the mentalities and cognitive realms of characters. This article employs a descriptive-analytical method and Werth's theory to analyze the novel "The Thief of the Turban" by Shaheed Al-Halfi. The results indicate that the author utilizes the subsumptive world to express possibilities, beliefs, and emphasize unconventional religious ideas. Additionally, the subjective aspect of these worlds has a greater impact. The verbal and interactive positions of the characters help express the mentalities and attitudes of the main character as an abnormal and religion-averse individual.علوم شناختی در دوره معاصر پیشرفت قابل توجهی داشته و تکثرگرایی و پلورالیسم به عنوان دستآوردی از پستمدرنیسم توسعه یافتهاند. فصل مشترک علوم شناختی و پسانوگرایی، اعتقاد به وجود چندین جهان به جای یک جهان است. نظریه «جهان متن» از پل ورث (1999) یکی از رویکردهای مهم این حوزه است. ورث با ناکارآمد دانستن بسیاری از نظریههای نقدی، بهویژه نظریههای ساختگرا، الگوی جهانهای متن را پیشنهاد میکند. او معتقد است که کارآمدی نقد ادبی زمانی مشخص میشود که از سطوح ظاهری جهان متن عبور کند و خواننده را به عمق فضاهای ذهنی متون راهنمایی کند. این نظریه روشی برای کاوش در ابعاد مختلف معنایی متن از طریق تمرکز بر ذهنیات و بازنمایی آنها فراهم میآورد. در این نظریه، «جهانهای زیرشمول» به وجود چندین جهان به جای یک جهان اشاره دارد و به درونگیری جهانهای فرعی در جهان اصلی برای القای اهداف شناختی و زیباشناختی توجه میکند. پل ورث تأکید میکند که نقد ادبی باید از سطوح ظاهری زبان عبور کرده و به عمق ذهنیت شخصیتها و جهان فکری آنها بپردازد. این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و نظریه «پل ورث»، به بررسی رمان «سارق العمامة» اثر شهید الحلفی میپردازد. نتایج نشان میدهند که نویسنده برای بیان احتمالات، باورها و تأکید بر اندیشه دینی هنجارگریزانه، به کاربرد جهان زیرشمول پرداخته است. همچنین، وجه نگرشی این جهانها تأثیر بیشتری دارد. موقعیت کلامی و تعاملی شخصیتها به بیان ذهنیتها و نگرشهای شخصیت اصلی به عنوان فردی نابهنجار و دینگریز کمک میکند.https://jsal.ut.ac.ir/article_107674_94ae4876f2d68e13251b88349ef2fcc7.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522A Sociological Study of the Contrast Between the Discourses of Golha Music and the Music of the 1979 Revolution with a Laclau and Mouffe Discourse Analysis Approachمطالعه جامعهشناختی تقابل دو گفتمان موسیقی گلها و موسیقی انقلاب 1357 ه.ش با رویکرد تحلیل گفتمان لاکلا و موفه18319910767510.22059/jsal.2025.382061.666337FAحسینخوشچهره زیباموسیقی، هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران0009-0000-1635-9999سیمینآذریپورپژهش هنر، دانشکده پژوهشهای عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهانJournal Article20240907Within the historical context of the rise and fall of the socio-political regime of the second Pahlavi dynasty, to examine the reasons and methods of the realization of an articulation within the discourse of Iranian music and the formation of opposing articulations in contrast to it. In the present study, two articulations, Golha music and the music of the 1979 revolution, have been studied as opposing articulations. According to the literature on Laclau and Mouffe's discourse analysis, it can be said that in the discourse of Iranian music with the central signifier of classical Iranian music, musical elements such as Form, Rhythm, Meter, Orchestration, etc., take on different dimensions in each of the articulations. The articulation of Golha music aimed to present a popular position with an emphasis on modernism, utilizing the Western musical sciences and integrating Iranian and Western instrumentation. The subjects associated with the articulation of Golha music, despite their importance in the development and evolution of classical Iranian music, did not have plans for the unforeseen conditions and situations of society during and after the 1979 revolution, and naturally, they were gradually eliminated because their activities were solely related to a calm and stable environment within society. One of the most prominent revolutionary musical movement during the socio-political events of 1979 in Iran took shape. The main attraction of this movement was the result of the activities of young musicians, utilizing the national-patriotic poems of contemporary poets in line with the Revolutionary goals of society.The result of this research indicates that since the emergence and manifestation of cultural-artistic discourses are always influenced by political and social events, if the central signifier determined in the discourse loses its coherence and position, its foundations will fade in the face of other opposing discourses and will gradually be eliminated.در این پژوهش تلاش شده است با روش تحلیل گفتمان بر مبنای نظریهی لاکلا و موفه بر بستر تاریخیِ اوج و افولِ سیاسی- اجتماعی حکومت پهلوی دوم به بررسی چرایی و چگونگی عینیتیافتن یک مفصلبندی درون گفتمان موسیقی ایرانی و شکلگیری مفصلبندیهای متضاد در تقابل با آن پرداخته شود. در پژوهش حاضر دو مفصلبندی موسیقی گلها و موسیقی انقلاب 1357 ه.ش به مثابه مفصلبندیهای متضاد مورد مطالعه قرار گرفتهاند. مطابق با ادبیات تحلیل گفتمان لاکلا و موفه میتوان گفت در گفتمان موسیقی ایران با دال مرکزی موسیقی کلاسیک ایرانی، عناصر موسیقایی از جمله گردشهای نغمگی، فرم، ریتم، متر، برخورد با کلام، مضمون شعر، دینامیک، آگوگیک، بافت و... در هر یک از مفصلبندیها ابعاد متفاوتی به خود میگیرند. بهمنظور قاعدهمندی هر چه بیشتر در روند پژوهش و تدقیق نتایج حاصله، نگارندگان به سراغ آثاری در گونهی موسیقایی تصنیف، از دو سوژهی شاخص در دو مفصلبندی گلها و انقلاب 1357 ه.ش رفتهاند. نتیجهی این پژوهش بیان میکند از آنجا که ظهور و بروز گفتمانهای فرهنگی- هنری همواره متأثر از وقایع سیاسی و اجتماعی هستند چنانچه دال مرکزیِ تعیینشده در گفتمان، انسجام و جایگاه خود را از دست دهد، بنیانهای آن در مقابل سایر گفتمانهای معارض، رنگ میبازد و به مرور حذف میگردد.https://jsal.ut.ac.ir/article_107675_a944586072398d5b6373d2d4d32314d7.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260614Between Shame and Humiliation Imposed by Family
(Re-examining Social Labels in Three Short Stories by Rasul Parvizi Based on Goffman’s Theory)در میانه شرم و تحقیر ناشی از خانواده (بازخوانی برچسبهای اجتماعی در سه داستان کوتاه از رسول پرویزی بر اساس نظریه گافمن)20121710767610.22059/jsal.2025.376167.666310FAحجت الهامیدعلیگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانها، دانشگاه اراک، اراک، ایرانفاطمهسلطانیگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانها، دانشگاه اراک، اراک، ایرانJournal Article20240505This article, drawing on Erving Goffman’s stigma theory, analyzes shame and humiliation in three short stories by Rasul Parvizi. Its primary aim is to explore how social inequalities are reproduced through institutionalized labeling and humiliation. In these stories, the family, school, and society not only fail to support the characters but also transform shame into a tool of control and exclusion by imposing rigid norms. Using a descriptive-analytical method, this study addresses the following questions: 1. How do the indifference of family and social institutions contribute to the reproduction of shame and humiliation in the characters? 2. What is the relationship between social labels (physical, class-based, moral) and structural inequalities? <br />In The Story of My Glasses, shame stemming from physical disability is intensified by familial neglect and school-based humiliation. My Henna-Colored Coat portrays poverty as an inherited, structural stigma reinforced by both family and school. In My Father’s Muted Voice, the father’s betrayal and the mother’s silence generate a collective shame that destroys the family’s identity. The consequences of shame and humiliation are examined at three levels: individual (collapse of self-esteem), familial (rupture of trust), and societal (exclusion and perpetuation of inequality). Emphasizing Goffman’s concept of spoiled identity, this article demonstrates how shame and humiliation function as mechanisms to solidify social hierarchies. Institutions imprison individuals within predetermined frameworks (class, gender, health) through labeling, blocking paths to liberation. This research reflects a society that, instead of confronting the roots of inequality, traps its victims in cycles of shame and humiliation. Breaking this vicious cycle requires redefining social norms.این مقاله با تکیه بر نظریه داغ ننگ اروینگ گافمن، به تحلیل شرم و تحقیر در سه داستان کوتاه رسول پرویزی میپردازد. هدف اصلی، بررسی چگونگی بازتولید نابرابریهای اجتماعی از طریق برچسبزنی و تحقیر نهادی است. خانواده، مدرسه و جامعه در این داستانها نهتنها حامی شخصیتها نیستند، بلکه با تحمیل هنجارهای سختگیرانه، شرم را به ابزاری برای کنترل و طرد تبدیل میکنند. در این مقاله، به روش توصیفی-تحلیلی به پرسشهای زیر پاسخ داده میشود: 1. بیاعتنایی خانواده و نهادهای اجتماعی چگونه به بازتولید شرم و تحقیر در شخصیتهای داستانها منجر میشود؟ 2. چه پیوندی میان برچسبهای اجتماعی (جسمانی، طبقاتی، اخلاقی) و نابرابریهای ساختاری وجود دارد؟<br />در داستان قصه عینکم، شرم ناشی از ناتوانی جسمی با بیتوجهی خانواده و تحقیر مدرسه تشدید میشود، داستان پالتو حنائیم فقر را بهعنوان ننگی ساختاری و به ارث رسیده به تصویر میکشد که خانواده و مدرسه آن را تایید میکنند. در زبان کوچک پدرم، خیانت پدر و سکوت مادر، شرمی جمعی ایجاد میکند که هویت خانواده را ویران میسازد. پیامدهای شرم و تحقیر در سه سطح فردی (فروپاشی عزتنفس)، خانوادگی (گسست اعتماد) و اجتماعی (طرد و تثبیت نابرابری) بررسی شدهاند. این مقاله با تأکید بر اصطلاح هویت ضایعشده در نظریه گافمن، نشان میدهد که شرم و تحقیر، سازوکارهایی برای تثبیت سلسلهمراتب اجتماعی هستند. نهادها با برچسبزنی، افراد را در چارچوبهای ازپیشتعیینشده (طبقه، جنسیت، سلامت) زندانی میکنند و راه رهایی را میبندند.https://jsal.ut.ac.ir/article_107676_2b008eb48f05a19af20e784e48cf386d.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانجامعه شناسی هنر و ادبیات2538-504617220260522Understanding Roland Barthes' Thought, From Work to Text, Criticism and Reviewsفهم اندیشه ی رولان بارت، از اثر تا متن، نقد و بررسی ها21923510767710.22059/jsal.2025.382612.666340FAمعصومهباقریدانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانحمیدرضانصراللهی قلعه عبدشاهیدانشجوی دکتری جامعهشناسی مسایل اجتماعی ایران، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانJournal Article20240920Roland Barthes was a famous French writer, philosopher, literary theorist, cultural critic, and semiotician of the 20th century.Just as Lukács founded the "sociology of literature," Barthes sought to establish a "sociology of literature." For Barthes, the entire world is revealed as a text that must be read with the help of symbolic techniques. In all his works, he sought to discover the rules of meaning; not meaning itself. The purpose of this research is to examine Roland Barthes' theory about the relationship between text and work. The present study is a basic research type and the data collection tool is primary library sources. This research attempts to examine and express, through an analytical-critical approach, the strengths and weaknesses of Roland Barthes' theory about the relationship between text and work. The results of this research show that text is a product of language and society and, like language and society, is alive, dynamic, and constructive. The work is the product of the text, and there is a dialectical relationship between the work and the text. Writing, criticism, and reading are three products of the dialectical relationship between text and work, and they have the potential to transform into future texts in a living and dynamic process.رولان بارت نویسنده، فیلسوف، نظریهپرداز ادبی، منتقد فرهنگی و نشانهشناس مشهور فرانسوی در قرن بیستم بود. همان گونه که لوکاچ «جامعه شناسی ادبیات» را پی ریزی کرد؛ بارت نیز به دنبال پی ریزی «جامعه شناسی ادبی» بود. از نظر بارت کل جهان به مثابه متن آشکار می شود که باید با کمک فنون نمادگرایانه خوانده شود. وی در تمام آثارش به دنبال کشف قواعد معنا بود؛ نه خود معنا. هدف این پژوهش، بررسی نظریه ی رولان بارت درباره ی رابطه ی متن و اثر است. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات بنیادی و ابزار گردآوری اطلاعات در آن، منابع دست اول کتابخانهای است. در این پژوهش سعی بر آن است تا با رویکردی تحلیلی-انتقادی نقاط قوت و ضعف نظریه ی رولان بارت درباره ی رابطه ی متن و اثر، بررسی و بیان شوند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که متن از جنس زبان و جامعه است و مانند زبان و جامعه، زنده، پویا و سازنده است. اثر، محصول متن است و بین اثر و متن یک رابطه ی دیالکتیکی برقرار است. نوشتار، نقد و خوانش، سه محصول رابطه ی دیالکتیکی میان متن و اثر هستند و قابلیت آن را دارند تا در یک فرایند زنده و پویا به متون آینده تبدیل شوند.https://jsal.ut.ac.ir/article_107677_ce29c556090ec97f34b9fd4533b328de.pdf