دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهراندوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات2538-504616120240919The Fairy Tales in Azerbaijan: An Anthropological Reflection on the Structuration of these Folkloric Talesقصههای پریان آذربایجان: کندوکاوی انسان شناختی در ساختاربندی قصه های فولکلوریک با آزمونهای سه گانة قهرمان73010169410.22059/jsal.2025.363053.666260FAامیر حسینجدیدیمردمنگار، انسانشناس و کارشناسی ارشد انسانشناسی از دانشگاه تهرانابوعلیودادهیرگروه انسان شناسی دانشگاه تهران0000-0001-8620-1396Journal Article20230730Fairy tales are a central part of the folklore in different cultures around the world which has long been the focus of interdisciplinary studies, particularly social sciences. Considering special historical, geopolitical, and socio-cultural value of Azerbaijan in the context of Iran, Azerbaijan has one of the richest folklore and oral literatures, being worthy of systematic and established studies. In this anthropological article, we seek to open a window to the folkloric stories of this cultural-geographical sphere and open a window to structural studies on them and to shed light on the concepts and accumulated texts. Adopting Vladimir Propp’s methodology and William Bascom’s typology of folklore, we aim to provide a systematic method for structural study of these narratives in this study. To meet this objective, we used text analysis and coding of themes of stories by referring to written and authentic stories. In conclusion, Classification of Azerbaijani folk fairy tales, presenting a three - level test model as the construction of narrative in Azerbaijan’s fairy tales, Classification of types of personalities based on the role characters in fairy tales, and classification of events which can be recognized as the distinguishing feature of fairy tales from other folkloric tales in Azerbaijan.قصههای پریان بخشی مهم از مجموعة آثار فولکلوریک در فرهنگهای گوناگون در چهار گوشه دنیا است که از دیرباز مورد توجه حوزه مطالعات میانرشتهای بویژه علوماجتماعی قرار گرفته است. آذربایجان با توجه به جایگاه خاص تاریخی، ژئوپولتیک و اجتماعی-فرهنگی در بافتار ایران زمین، دارای یکی از غنیترین ادبیاتهای عامیانه و شفاهی بوده و متناسب با گستره این بدنه ادبی در خور مطالعات نظاممند و التفات پژوهشی بیشتری است. در این مقاله سعی بر این است با ورود به جهان قصههای این سپهر فرهنگی-جغرافیایی، پنجرهای به روی مطالعات ساختاری بر آنها بگشاییم و نوری بر تاریکی مفاهیم مشوّش و متون انباشته بتابانیم. در این مطالعه از رهگذر کاربست روش ولادیمیر پراپ و تیپشناسی روایتهای داستانی فولکلوریک ویلیام باسکام در پی ارائه اسلوبی قاعدهمند در مطالعه ساختاری این قصهها بودیم. برای این منظور با مراجعه به قصههای عامیانه مکتوب و معتبر، از روش تحلیل متن، استخراج و کدگذاری مضامین قصهها بهره جستیم که ماحصل آن تیپبندی قصههای عامیانه آذربایجان، ارائه الگوی آزمون سهگانه به عنوان ساخت روایی قصههای پریان آذربایجان، تیپ-شناسی شخصیتها بر اساس خویشکاریهای نقشهای درون قصهها، و نیز ردهبندی رویدادهایی که به مثابه وجه تمایز قصههای پریان از سایر قصههای عامیانه بازشناخته میشوند، بوده است. در نتیجه، الگویی مشخص برای طبقهبندی نمونههای مورد مطالعه آشکار گردید که در ویژگیهای ساختاری قصهها شامل روند داستانی سه بخشی، رویدادهای ماوراءالطبیعی و کنش شخصیتها قابل تشخیص است.https://jsal.ut.ac.ir/article_101694_3529f532599f77c7453ba743749be2c4.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهراندوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات2538-504616120240919Explanation of the social forms of the conflict form in a selection of plays by Mohammad Yaqoubi Based on the opinions of Georg Simmelتبیین شکل های اجتماعیِ فرم ستیزه در منتخبی از نمایشنامههای محمد یعقوبی بر پایۀ آرای گئورگ زیمل314510169510.22059/jsal.2024.364538.666265FAفارِسباقریاستادیار گروه کارگردانی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس0000-0002-3026-4256فارسباقریگروه کارگردانی تئاتر، دانشکده هنر و معماریف دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران0000-0002-3026-4256صباحمحمدیفارغ التحصیل ادبیات نمایشی دانشگاه سوره0009-0003-0606-7476Journal Article20230829This article tries to study the mechanism and formation of conflict form in a selection of plays by Mohammad Yaqoubi by focusing on the sociological opinions of Georg Simmel. Conflict, as a form of social interaction, is a synthesis of elements that always work both against each other and for each other. Conflict as a form of social relationship exists between people in society and between characters in plays. This social form creates forms of relationships between people. Therefore, this article tries to answer the question of how this concept was formed in the relationships of the characters in Mohammad Yaqoubi's plays by emphasizing the conflict form from Simmel's point of view. It seems that the concept of conflict in these plays has been revealed in a dual structure of nature/culture, and in the conflict that appears between the relationships of the characters, it appears more clearly as a form of communication. does This interactive form creates a form of unity and balance in writing. A forum that is objectified in the field of female/male confrontations. Therefore, this article first explores the concept and function of the conflict form with an emphasis on Simmel's opinions, then it will analyze and apply this form in the desired plays with a descriptive analytical method.این مقاله سعی دارد تا با تمرکز بر آرای جامعهشناسی گئورک زیمل، سازوکار و شکلگیری فرم ستیزه در منتخبی از نمایشنامههای محمد یعقوبی را مورد مطالعه قرار دهد. ستیزه، به عنوان یک فرم تعامل اجتماعی، سنتز عناصری است که همواره هم برعلیه هم و هم برای هم کارکرد دارند. از این رو، این مقاله سعی دارد تا با تأکید بر فرم ستیزه از منظر زیمل به این پرسش پاسخ دهد که این مفهوم چگونه در روابط شخصیتهای نمایشنامههای محمد یعقوبی شکل گرفته است؟ به نظر میرسد مفهوم ستیزه در این نمایشنامهها در ساختاری دوگانه و تقابلیِ طبیعت/فرهنگ آشکار شده است و در ستیزهای که میان روابط شخصیتها بروز پیدا میکند، به مثابۀ یک فرم ارتباطی نمود روشنتری پیدا میکند. این فرم تعاملی، شکلی از وحدت و تعادل در نوشتار را نیز برمیسازد. فرومی که در ساحت تقابلهای زنانه/مردانه عینیت مییابد. از این رو، این مقاله، نخست مفهوم و کارکرد فرم ستیزه با تأکید بر آرای زیمل را میکاود، سپس با روش تحلیلیـتوصیفی به تحلیل و تطبیق این فرم در نمایشنامههای مورد نظر خواهد پرداخت.https://jsal.ut.ac.ir/article_101695_4cb8a009b2ec8dfc95144972be4887eb.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهراندوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات2538-504616120240915Prince Ehtjab: Taxidermy of time and historyشازده احتجاب: تاکسیدرمی زمان و تاریخ47689971110.22059/jsal.2024.378874.666321FAمحمدنادرکردیدانشجو دکتری جامعهشناسی نظری-فرهنگی، گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0005-4914-953Xمحمدرضاجوادی یگانهدانشیار جامعهشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران0000-0001-5510-6396Journal Article20241013This article aims to examine and critique a form of historiography that, although not explicitly historical, emerges through the study of literary genres, particularly the novel Prince Ehtejab by Houshang Golshiri. We demonstrate how literature, and specifically this novel, can be considered a form of historiography. Rather than reflecting or recovering an objective past or a specific history, this type of historiography is analyzed through the internal spatiotemporal structure, or "chronotope," of the literary work. For this purpose, Mikhail Bakhtin’s theories from his essay "Forms of Time and Chronotope in the Novel" serve as the theoretical framework, and his essay "Epic and Novel" is used as an analytical tool for examining the form of historiography. The spatiotemporal structure of Prince Ehtejab reveals that the story, and by extension the historiography it presents, is built around a static and unchanging notion of time, devoid of movement or transformation.<br /><br />The spatiotemporal structure of Prince Ehtejab reveals that the story, and by extension the historiography it presents, isThe spatiotemporal structure of Prince Ehtejab reveals that the story, and by extension the historiography it presents, is built around a static and unchanging notion of time, devoid of movement or transformation. built around a static and unchanging notion of time, devoid of movement or transformation.این مقاله در نظر دارد به واسطه مطالعه ژانر رمان، و به صورت خاص رمان شازده احتجاب اثر هوشنگ گلشیری شکلی از تاریخنگاری را مورد مطالعه و نقد قرار دهد که به صورت مشخص نه تاریخنگاری است و نه داعیه تاریخنگاری دارد. به این منظور، با آوردن مقدماتی نشان دادهایم که ادبیات و بصورت خاص رمان، و در این مقاله رمان شازده احتجاب چگونه شکلی از تاریخنگاری محسوب میشود. تاریخنگاریِ رمان یا به بیان بهتر رمان-تاریخنگاری نه بازتاب یا بازیابی گذشتة عینی و تاریخ مشخص، بلکه این شکل از تاریخ-نگاری را به واسطه صورتبندی زمانی-مکانی«کرونوتوپ» درونی اثر ادبی مورد مطالعه قرار دادهایم. بر این اساس از نظریات میخاییل باختین در مقاله اقسام زمان و پیوستار زمانی-مکانی در رمان، به عنوان نگاه نظری و از مقاله حماسه و رمان به عنوان سنجة تحلیل شکل تاریخنگاری استفاده کردهایم. بر این اساس، شکل زمانی-مکانی شازده احتجاب نشان میدهد که این داستان و به واسطه آن تاریخنگاری حاصل از آن بر محوری از زمانی ایستا، بدون تغییر و حرکت استوار شده است.https://jsal.ut.ac.ir/article_99711_be633d9d9f5908e64283df0a57528480.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهراندوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات2538-504616120240919The Impact of grand-discourse of "returning to oneself" on the Formation of "The Myth of Legitimist Architecture" in contemporary Iranسایهی اَبَرگفتمان "بازگشت به خود" بر شکلگیری "اسطورهی معماریِ مشروعیتخواه" در ایران معاصر699410171410.22059/jsal.2024.365039.666268FAمحمدرضاواعظیگروه آموزشی معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران0009-0008-9239-9851حامدعابدینیگروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران0000-0003-0926-5518Journal Article20230908The following article is formed around a fundamental question related to the architecture of the last century in Iran: Why do the projects that somehow referring to the past, have more legitimacy in the eyes of experts and political powers of this era? This question requires sociological research in cultural, social, political and epistemological fields. In the way of developing the research, a subject entitled "returning to oneself through reference to the past", stands out clearly as a grand-discourse that has taken over the intellectual climate of the society. This grand-discourse, like a powerful center of gravity, has guided Iran's social and political atmosphere to produce retrospective micro-discourses by the three political powers present in this era, and its power is so strong that it has even dominated modernity and modernism. meanwhile, architecture, as a medium to convey this message to the society, has been involved in this retrospect, and the pervasiveness of this view has turned it into a mythical reference for obtaining maximum legitimacy, the heaviness of this issue, narrows the space for the emergence of other discourses and capacities marginalized. This fundamental and theoretical research, with a systematic study of the concepts arising from the productive discourse of power in society, based on an analysis of the critical paradigm, has gone to the inner levels of power relations in Iran in the last century in order to get a clear picture of how to present the rise of "legitimacy architecture myth" in contemporary Iranian architecture.نوشتار پیش رو حول یک پرسش بنیادین در رابطه با معماری یک سدهی اخیر ایران شکل گرفته است: چرا آثاری که در آنها به نحوی ارجاع به گذشته مشاهده میشود از مشروعیت بیشتری در نگاه متخصصین و قدرتهای سیاسی این دوران برخوردارند. طرح چنین پرسشی، کاوشی جامعهشناختی در لایههای مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و زیستی را الزامآور میکند. در مسیر پیشبردِ پژوهش، مؤلفهای تحت عنوان «بازگشت به خویش از طریق ارجاع به گذشته»، به مثابه اَبَرگفتمانی که اقلیم اندیشهای جامعه را در سیطرهی خود در آورده به وضوح خودنمایی میکند. این گفتمانِ کلان همچون مرکز ثقلی قدرتمند، فضای اجتماعی و سیاسی ایران را به تولید خُردگفتمانهایی گذشتهگرا، توسط سه قدرت سیاسیِ حاضر در این دوران هدایت کرده و نیروی آن به قدری است که حتی تجدد و تجددخواهی را به سلطهی خود در آورده است. در این میان معماری به مثابه رسانهای برای انتقال این پیام به جامعه، دچارِ همین گذشتهگرایی شده است و فراگیری این نگاه، آن را به مرجعی اسطورهای برای کسب مشروعیت حداکثری بدل کرده که سنگینی آن، فضای بروز گفتمانها و ظرفیتهای دیگر را تنگ کرده و به حاشیه رانده است. این پژوهش بنیادین و نظری، سعی دارد با مطالعه نظاممندِ مفاهیم برآمده از گفتمان تولیدی قدرت در جامعه، مبتنی بر تحلیلی از بستر پارادایم انتقادگرایی، به سطوح زیرین مناسبات قدرت در ایران یک قرن اخیر گذر کرده تا از خلال آن تصویری روشن از چگونگی برآمدن "اسطوره معماری مشروعیتخواه" در معماری معاصر ایران ارائه دهد.https://jsal.ut.ac.ir/article_101714_e72a636efc19725c8dfca46ed5804636.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهراندوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات2538-504616120240919Constitutional discourse in the play "Sheikh Ali Mirza" by Mirza Reza Khan Tabatabai Nainiگفتمان مشروطیت در نمایشنامهی «شیخعلیمیرزا» اثر میرزا رضاخان طباطبائی نائینی951149335310.22059/jsal.2023.362716.666255FAآهوتعلیمیفارغ التحصیل کارگردانی نمایش، مقطع کارشناسی ارشد، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهرانبهروزمحمودی بختیاریعضو هیات علمی دانشگاه تهران/استاد مشاور دومJournal Article20230722This study mainly aims at investigating critical discourse analysis in “Sheikh Ali Mirza, the Governor of Borujerd…” by Mirza Reza Khan Tabatabai Naeeni. To respond to questions like: what semantic system has constitutionalism discourse created in the form of author’s worldview and as elements have been used in producing and interpreting text? What signs does this system contain? And what instruments does it use to marginalize the competitor’s discourse, weaken power relations and form and reproduce society intellectual structures? The current study considers constitutionalism discourse, a discourse with ideological function which is in contrast to despotism discourse on one hand, and represents cultural and social and even biological truths that despotism discourse prevents it be represented neutrally, on another hand.<br /><br />Data has been collected documentarily and by investigating and analyzing the written system of play and text has been analyzed based on Fairclough’s mythological foundations in three levels of “description”, “interpretation” and “explanation”. Due to the dominance of new verbal, lexical, grammatical and declarative traditions of constitutionalism on the texts of this period and the formation of dominant narrative discourse, being a constitutionalist, the author takes a political look at ideological issues hidden in language, class and culture using a comic language. An attitude which is the product of king deconsecration and the substitution of newer political patterns with the centrality of law by means of dominant discourse.هدف این مقاله، بررسی نمایشنامهی«تیاتر شیخعلیمیرزای حاکم ملایر و تویسرکان و عروسی با دختر پادشاهپریان» نوشتهی میرزارضاخان طباطبائینائینی در چهارچوب تحلیلگفتمان انتقادی فرکلاف است. در راستای پاسخ به پرسشهایی چون: گفتمانمشروطه در قالب جهانبینی نویسنده و بهمثابهی عناصری که در تولید و تعبیر متن بهکار گرفتهشده، چه نظاممعنایی را ایجاد کردهاست؟این نظام دربرگیرندهی چه نشانههایی است؟و برای بهحاشیه راندن گفتمانرقیب، تضعیف روابطقدرت و بازتولید ساختارهایفکری از چه ابزارهایی بهرهمیگیرد؟ مقالهی حاضر گفتمانمشروطه را واجد کارکرد ایدئولوژیک، در تقابل با گفتماناستبدادی، و بازتاب واقعیات فرهنگی و اجتماعی میداند که گفتماناستبدادی مانع از بازنمایی بیطرفانهی آن میشود. دادهها از طریق اسنادی و با تحلیل نظامنوشتاری نمایشنامه گردآوری و در سه سطح «توصیف»، «تفسیر» و «تبیین» تحلیل شدهاست. نتایج نشانمیدهد ساختار واژگانی و نحوی ایدئولوژیبنیاد متن، جهت تخریب حوزهی اقتدار عملکرده و نحوهی عملکرد مشارکین، کنشها، روابط و کارکرد زبان، در راستای مقابله با طبیعیسازی ایدئولوژیحاکم است، بهگونهای که معانی و دلالتهای اجتماعی مدنظر نویسنده را منتقلکند. همچنین بهدلیل سلطهی سنتهای جدید زبانی، واژگانی و دستوری مشروطه بر متن، مولف با بهکار گرفتن زبان طنز، به مسائل ایدئولوژیک نهفته در زبان، طبقه و فرهنگ مینگرد. نگرشی که محصول فرایند تقدسزدایی از چهرهی پادشاه و جانشینی الگوهایسیاسی جدیدتر با مرکزیت قانون بوسیلهی گفتمانغالب است.https://jsal.ut.ac.ir/article_93353_f63a3b37ba7d308fca7c52efcfa866ec.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهراندوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات2538-504616120240919“Representation of Women in the Works of Iranian Post-Revolution News
Photographers: A Critical Discourse Analysis Of the Works of Christine Spengler and Gilles Peressنحوه ی بازنمایی زنان در آثار عکاسان خبری ایران پسا انقلاب: تحلیل گفتمان انتقادی آثار کریستین اسپنگلر و ژیل پرس13715510171610.22059/jsal.2024.367298.666283FAمهساالهیگروه ارتباط تصویری و عکاسی،دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه تهران،تهران0009-0001-5258-092Xهادیآذری ازغندیگروه ارتباط تصویری و عکاسی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه تهران، تهرانJournal Article20231027During the Iranian revolution, women played a significant role in the images and photographs captured during this event, which was less common before. The presence of veiled women, with their distinct and different attire, during the revolution and protests was particularly intriguing for photographers, especially non-Iranian photographers. This article employs Norman Fairclough’s critical discourse analysis method to explore the representation of women in post-revolutionary Iran through the works of photographers Gilles Peress and Christine Spengler. The research aims to uncover and reveal the hidden discourse within these photographs by closely examining visual and textual elements. Fairclough’s approach allows for a comprehensive analysis of the photographers’ creative choices and the underlying discourses. The present study claims that the images captured by these photographers offer unique insights into the multifaceted nature of women’s representation in post-revolutionary Iran. The findings indicate that these two non-Iranian photographers adopt distinct approaches in capturing the complexity of women’s situations during and after the revolution, reflecting diverse perspectives. Furthermore, the analysis of the photographers’ use of visual techniques, symbolism, and framing methods highlights their ability to convey specific narratives and evoke particular logical responses. These techniques contribute to the formation of interpretations and viewers’ understanding of the post-revolutionary conditions. Additionally, the precise analysis of the photographs sheds light on the discursive mechanisms surrounding women’s presence during the Iranian revolution. The research findings suggest that while Spengler’s photographs exhibit a form of empathy with Iranian women, portraying them as active subjects despite their attire, Peress’s images tend to emphasize passivity and marginalization of women.زنان ایرانی در بحبوحهی انقلاب نمود زیادی در تصاویر و عکسهای ثبت شده از این واقعه داشتند؛ امری که تا قبل از آن کمتر دیده شده بود. حضور زنان محجبه با آن پوشش خاص و متفاوت در وقایع انقلاب و اعتراضات، برای عکاسان علیالخصوص عکاسان غیرایرانی جالب توجه بود. این مقاله با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف به بازنمایی زنان در ایران پساانقلاب در آثار عکاسی ژیل پرس و کریستین اسپنگلر میپردازد. این پژوهش از طریق بررسی دقیق عناصر بصری و متون پیرامونی بهدنبال کشف و آشکارسازی گفتمان نهفته در این عکسها است. روش فرکلاف با تکیه بر طیفی از عناصر بصری و متنی، تجزیهوتحلیل جامعی از انتخابهای خلاقانه عکاسان و گفتمانهای زیربنایی آنها را امکانپذیر میکند. مقالهی حاضر با بررسی روایت بصری ثبتشده توسط این عکاسان، ادعا میکند که تصاویر آنها بینش منحصربهفردی در مورد ماهیت چندوجهی بازنمایی زنان در ایران پساانقلاب را ارائه میدهد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که این دو عکاس غیرایرانی رویکردهای متمایزی را در ثبت پیچیدگی وضعیت زنان در حین انقلاب و پس از آن اتخاذ کرده و دیدگاههای متنوعی را نشان میدهند. ثانیاً، تجزیهوتحلیل استفاده عکاسان از روشهای بصری، نمادگرایی و تکنیکهای کادربندی برای انتقال روایتهای خاص و برانگیختن پاسخهای منطقی خاص را آشکار میکند.. یافتههای پژوهش نشان میدهد در حالیکه در عکسهای اسپنگلر نوعی همدلی با زنان ایرانی وجود داشته و آنها را به رغم نوع پوشششان، سوژههایی کنشگر بهتصویر میکشد، عکسهای پرس بیشتر بر انفعال و بهحاشیهراندهشدن زنان تاکید دارد.https://jsal.ut.ac.ir/article_101716_8a8dabaf0c91101a1c329d5e69777a9b.pdf