2021-09-24T08:28:44Z
https://jsal.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=3867
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
توزیع اجتماعی الگوی مصرف (بررسی سلیقه های هنری در شهر تهران)
محمد مهدی
رحمتی
سجاد
مرادی
چکیده
تحولات اجتماعی- فرهنگی در جوامع معاصر، و به موازات آن تحولات نظری جامعهشناسی، مصرف را به یکی از مهمترین موضوعات پژوهشی در جامعهشناسی تبدیل کردهاند. در این میان به نظر میرسد که مصرف کالاهای فرهنگی و هنری به سبب عمومیت و قابلیت دسترسی بیشتر از اهمیت خاصی در مطالعه تمایزات اجتماعی و تحولات فرهنگی برخوردار باشد. این مقاله درصدد بررسی توزیع سلیقههای هنری در میان اقشار و گروههای متفاوت مردم شهر تهران است. در بخش مبانی نظری، از دیدگاههای پی یر بوردیو و نظریهپردازان پستمدرن استفاده شده است. تحقیق با روش پیمایش و با استفاده از ابزار پرسشنامه و به شیوه نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای در میان 410 نفر از افراد 15 تا 45 ساله شهر تهران انجام گرفته است. طبق یافتههای تحقیق، سلیقههای هنری افراد رابطه معنیداری با متغیرهایی چون سن، جنسیت، قومیت و شغل نشان نمیدهند. از طرفی، نوعی درهمآمیختگی و التقاطیشدن نیز در میان الگوهای مصرف کالاهای فرهنگی و هنری در جمعیت مورد مطالعه قابل مشاهده است.
بخشی شدن
خویشاوندی ساختاری
سرمایه فرهنگی
سلیقههای هنری
واژهگان اصلی: مصرف
2010
05
22
5
32
https://jsal.ut.ac.ir/article_23396_6716daddbc531adb03e3f93966174c45.pdf
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
تحلیل شکل گیری و تحول گونه ی موسیقی مقاومت در ایران
حمید
عبداللهیان
آزاده
ناظر فصیحی
این مقاله مطالعهای معناشناسانه از «موسیقی مقاومت» است و تلاش دارد ساختار کلی حاکم بر موسیقی مقاومت در ایران را تحلیل کند. روش اجرای این مطالعه تحلیل انتقادی گفتمان بوده و از روش کشف و استخراج مفاهیم فرهنگی «مقاومت» در متن ترانههای موسیقی عامه پسند از طریق مقایسه تاریخی تولیدات موسیقی مقاومت در دو دوره قبل از انقلاب و دوره حاضر نیز استفاده کرده است. حوزه مطالعاتی و علمی مقاله همانا مطالعات فرهنگی و رسانه بوده، اما به حوزه مطالعاتی جامعهشناسی هنر نیز ربط ساختاری دارد، زیرا این نوع هنر حاصل تأثیر و تأثر سازوکارهای بومی جامعه ایرانی در دوران معاصر است. در عین حال، آنجا که به ناگفتههای فرهنگی و جلوههای نهان جامعه ایرانی می پردازد، به مطالعات فرهنگی ایرانی نزدیک میشود و چون این موسیقی همچون رسانهای زندگی روزمره نهان را به سطح می آورد به حوزه مطالعات فرهنگی نیز مربوط می شود.
این مقاله از این جهت مطالعهای چندرشتهای را درباره موسیقی، هنر و اجتماع ایرانی عرضه می کند و مدعی است جلوههایی از زندگی ایرانی، از جمله زمینههای رشد رپ فارسی و تفاوت آن با رپ ایرانی، را کشف و معرفی می کند که تاکنون از آن غفلت شده است. برای مطالعه موسیقی مقاومت ایرانی به دو دوره قبل و بعد از انقلاب اسلامی توجه کردهایم، زیرا معتقدیم مقایسه این دو دوره دانش نوینی را درباره جامعه ایرانی و تحولاتش آشکار می سازد. ضمناً جنس متون مطالعه در این مقاله ما را برآن داشت که از تحلیل انتقادی گفتمان و رویکرد ون-دایک استفاده کنیم.
رپ
رپ ایرانی
رپ فارسی
گفتمان
موسیقیایی
واژگان اصلی: موسیقی مقاومت
2010
05
22
33
63
https://jsal.ut.ac.ir/article_23397_de909c4d99956c9c9f08dd6425f1105a.pdf
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
گرافیتی به منزل? هنر اعتراض
مسعود
کوثری
گرافیتی یکی از پدیدههای هنری مردمپسند جدید است که به ویژه از نظر ارتباط با خردهفرهنگها، فرهنگ اعتراض جوانان و هنر خیابانی در شهرهای بزرگ مورد توجه قرار گرفته است. گرافیتی به منزل? راهی برای بیان عقاید و دیدگاههای گروههای سیاسی به حاشیه رانده شده یا محروم که از امکانات تبلیغات رسمی (پروپاگاندا) برخوردار نیستند، نیز مورد استفاده قرار میگیرد. جوانان هم به مدد نمادگرایی گرافیتی وجهی رمزگونه به بیان خود میبخشند، و هم بدان وسیله خود را از فرهنگ رسمی متمایز میسازند و به این طریق گرافیتی وجهی زیرزمینی نیز مییابد. جوانان ایرانی اگرچه مدتی است از این شیوه برای بیان دیدگاههای خود استفاده میکنند، پیوندی پنهان میان آن و دیگر عناصر سبک زندگی جوانان ایرانی - به ویژه موسیقی زیرزمینی- در شهرهای بزرگ (تهران، کرج، مشهد، شیراز) وجود دارد. اگرچه هم انتقاد سیاسی و هم اجتماعی در گرافیتی ایرانی به چشم می خورد، انتقاد اجتماعی بارزترین وجه گرافیتی مشاهدهشده در مناطق شهری است. با این حال، هنوز تحقیقات جدی دربار? وجوه جامعهشناختی، به ویژه از منظر جامعهشناسی هنر، دربار? گرافیتی ایرانی صورت نگرفته است. مقاله حاضر تلاشی است برای طرح ایدههایی برای تحلیل این پدیده از منظر جامعهشناسی هنر. در این مقاله از روش نشانه شناسی برای شناخت عناصر آثار گرافیتی ایرانی استفاده شده است. یافتهها حاکی از آن است که نظیر موسیقی زیرزمینی، گرافیتی نوعی بیان فرهنگی متعلق به بخشی از جوانان است که تحت تأثیر فرهنگ «جوانان جهانی» قرار گرفتهاند و در آنها نشانههای بسیاری از اعتراض فرهنگی و سیاسی به چشم میخورد.
اعتراض
جوانان
خردهفرهنگ
سیاست
مقاومت فرهنگی
هنر خیابانی
واژگان اصلی: گرافیتی
2010
05
22
65
102
https://jsal.ut.ac.ir/article_23398_72fd3145f7f612d4d6302038ed49f0c6.pdf
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
تحلیل اجتماعی آثار کمالالملک در میدان نقاشی ایران
شهرام
پرستش
مرجان
محمدی نژاد
چکیده
کمالالملک در طرد سنتهای کهن نقاشی ایران و تعریف معنای تازة نقاش و حرفة نقاشی از جایگاه ویژهای برخوردار است. در این نوشتار، با بهرهگیری از مبانی نظری جامعهشناسی هنر بوردیو و روش ساختگرایی تکوینی او به تبیین زندگی و آثار کمالالملک پرداختهایم. در این زمینه، شکلگیری میدان تولید نقاشی در ایران و چگونگی ارتباط آن با میدان قدرت را مدنظر قراردادیم. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، در حوالی انقلاب مشروطه، رفتهرفته سنخستین نشانههای شکلگیری میدان تولید نقاشی در ایران ظاهر شد. کمال الملک سرآمد نقاشان منصوب به قطب مستقل در میدان تولید نقاشی در ایران است.
ساختگرایی تکوینی
قطب مستقل
قطب وابسته
کمالالملک
واژگان اصلی: میدان تولید نقاشی
2010
05
22
103
134
https://jsal.ut.ac.ir/article_23399_6296846202a46889c3ce2a70c6e23da5.pdf
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
ویژگیهای اجتماعی نقاشان نوگرای ایران
اعظم
راودراد
هدف این مقاله نشان دادن ویژگیهای اجتماعی هنرمندان نقاش نوگرای ایران است. پرسش اساسی این است که آیا میتوان الگوی ثابتی بهدست آورد که نشان دهنده تأثیر عوامل اجتماعی بر هنرمند شدن افراد باشد یا خیر. برای پاسخ به این پرسش لازم است ویژگیهای اجتماعی هنرمندان، در اینجا نقاشان نوگرای ایران معرفی شوند.
این مقاله به لحاظ نظری به حوزه جامعهشناسی هنر مربوط میشود و بر هنرمندان تاکید دارد. چارچوب نظری جانت ولف درخصوص ویژگیهای هنرمندان مورد استفاده قرار گرفته است.
روش کار پیمایش و ابزار تحقیق نیز پرسشنامه همراه با مصاحبه است. متناسب با نظریه جانت ولف، تاکید من در اینجا بر ویژگیهای هنرمندان در چند حوزه اصلی است که شامل خانواده، آموزشهای هنری، وضعیت طبقاتی هنرمند، حمایتهای دولتی، جنسیت هنرمند و ارتباطات دوستانه میشود. فرضیه اصلی مقاله هم این است که عوامل اجتماعی مذکور میتوانند در حرکت فرد به سوی هنرمند شدن نقش داشته باشند.
در یک جمعبندی کلی از خصوصیات غالب نقاشان نوگرای ایران میتوان گفت اکثریت آنها در سال 1386 جوان، دارای تحصیلات عالی و متولد تهران و سایر شهرهای بزرگ ایران بودند که در زمان تحقیق در تهران زندگی میکردهاند و محل زندگی اکثر آنها در تهران در شمال شهر بوده است. نسبت مردان نقاش به زنان نقاش حدود 40 به 60 بوده است که نشان دهنده حائز اکثریت بودن زنان در این عرصه هنری است. اگرچه یافتهها نشان میدهند که عوامل اجتماعی مختلفی در هنرمند شدن افراد دخالت دارند اما میزان و نوع این متغیرها ممکن است از تحقیقی به تحقیق دیگر به تناسب نوع جامعه مورد مطالعه تفاوت داشته باشد.
جامعه شناسی نقاشی
نقاشان نوگرای
هنرمندان
هنرمندان.
ویژگی های اجتماعی
2010
05
22
135
166
https://jsal.ut.ac.ir/article_23400_a09b930af1b14fffef3767021e35b3de.pdf
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
تبیین جامعهشناختی عناصر کارناوالیته در نمایشهای عصر ناصری
شیوا
مسعودی
در این مقاله نمایشها و نمایشوارههای عصر ناصری از منظری جامعهشناسی بررسی شدهاند. هدف از این تحقیق دریافت دو مسئله است: یکی درک چگونگی تأثیر این نمایشها در تکوین فضایی که به تماشاگران آن مجال رهایی موقت از شرایط سخت و استبدادی آن زمان را میداد و دیگر پاسخ به این سئوال که ناصرالدین شاه در مقام نمایندة قدرت مسلط در پدید آمدن این شرایط، چه نقشی داشته است. چارچوب نظری این مقاله نظریة کارناوال باختین است که در ادامة بحث منطق گفتگویی، تکوین شرایط کارناوالی را دستیابی به نوعی دموکراسی موقت و زندگی غیررسمی در برابر شرایط استبدادی و زندگی غیررسمی میداند. با توجه به زمینة تاریخی حوزة مطالعاتی، روش تحقیق این مقاله اسنادی- تحلیلی است. برای دستیابی به چگونگی نمایشهای آن دوره، بازخورد مردم، شرایط اجتماعی و ویژگیهای فکری ناصرالدین شاه از منابع و اسناد تاریخی آن زمان استفاده شده و بر اساس ضرورت بحث، اطلاعات گرفته شده مقایسه، تحلیل و ارزیابی شدهاند. در این مقاله، وضعیت اجتماعی عصر ناصری و ویژگیهای نمایشهای تعزیه، شبیه مضحک و نمایش وارههای دلقک بازی درعصر ناصری شرح داده شده و با توجه به نشانههای نمایشی استخراج شده از شرایط کارناوالی بررسی شدهاند م تلاش شده است تا به این پرسشها پاسخ داده شود که این که چگونه اجرای اینگونه نمایشها نوعی تکوین کارناوالیته قلمداد میشود، نقش ناصرالدین شاه در این تکوین چه بوده است و چگونه کارکردهای دوسویة آن هم به تداوم قدرت شاه و هم به حس آزادی موقت و آرامش مردم در شرایط دشوار کمک میکرده است
تعزیه
دلقک.
شبیه مضحک
کارناوال
ناصرالدین شاه
نمایش
2010
05
22
167
196
https://jsal.ut.ac.ir/article_23401_abf74d7b7f8b984ffcc2a7f0d3eb9fb8.pdf
جامعه شناسی هنر و ادبیات
2538-5046
2538-5046
1389
2
1
تحلیل جامعهشناختی آثار مسعود کیمیایی
لعیا
یاراحمدی
متین
فرشاد
معصومه
تقی زادگان
در این مقاله فیلمهای مسعود کیمیایی به مثابة بازتاب شرایط اجتماعی تحلیل میشوند. مسئله مقالة حاضر یافتن عناصری روایی در ساخت فیلم است که شاخصترین و مهمترین مسائل جاری را در زمان ساخت فیلم در خود دارند. رویکرد نظری بازتاب به ما کمک میکند که هر یک از آثار کیمیایی را آینهای از مسائل روز بدانیم.
رویکرد روششناختی مقاله تحلیل محتوای کیفی است که بر اساس آن، پنج فیلم سینمایی کیمیایی به منزلة بازتاب پنج دورة تاریخ معاصر ایران تحلیل میشوند. فیلم قیصر در دوران بیداری، فیلم سفر سنگ در دوران انقلاب اسلامی، فیلم دندان مار در دوران جنگ تحمیلی، فیلم سلطان در دوران سازندگی و فیلم اعتراض در دوران اصلاحات بازگوکننده و نشاندهندة مسائل جاری جامعه مایند.
تئوری بازتاب
جامعه
جامعه شناسی سینما
سینما
کیمیایی
2010
05
22
197
224
https://jsal.ut.ac.ir/article_23402_8046ed353b5c26e954b9767a2baf5404.pdf